PRACA ORYGINALNA
Nowe dane do flory mchów i wątrobowców Niziny Północnopodlaskiej
 
Więcej
Ukryj
1
Instytut Nauk Leśnych, Wydział Budownictwa i Nauk o Środowisku, Politechnika Białostocka, ul. Wiejska 45E, 15-351 Białystok, Polska
 
2
„Paweł Pawlikowski Pracownia Różnorodności Biologicznej”, Polska
 
3
Zakład Ekologii Lasu, Instytut Badawczy Leśnictwa, ul. Braci Leśnej 3, Sękocin Stary, 05-090 Raszyn, Polska
 
4
Białowieska Stacja Geobotaniczna, Wydział Biologii, Uniwersytet Warszawski, ul. Sportowa 19, 17-230 Białowieża, Polska
 
5
„BOTANIK Włodzimierz Pisarek”, ul. Rumiankowa 3/32, 11-041 Olsztyn, Polska
 
6
ul. Prosta 132, 26-026 Radomice, Polska
 
7
Usługi Ekologiczne Alojzy Przemyski, ul. Rajska 4, 28-340 Sędziszów, Polska
 
8
Wydział Ochrony Przyrody, Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych, ul. Grójecka 127, 02-124 Warszawa, Polska
 
9
Instytut Biologii Środowiskowej, Wydział Biologii, Uniwersytet Warszawski, ul. Żwirki i Wigury 101, 02089 Warszawa, Polska
 
10
Instytut Biologii, Biotechnologii i Ochrony Środowiska, Wydział Nauk Przyrodniczych, Uniwersytet Śląski w Katowicach, ul. Jagiellońska 28, 40-032 Katowice, Polska
 
11
Instytut Nauk Leśnych, Wydział Budownictwa i Nauk o Środowisku, Politechnika Białostocka, ul. Wiejska 45E, 15-351 Białystok, Polska
 
 
Data publikacji online: 24-08-2026
 
 
Data publikacji: 24-08-2026
 
 
Fragm. Flor. et Geobot. Pol. 2026; XXXI(1): 3-70
 
Dostępność danych. Dane o występowaniu taksonów przedstawione w niniejszej publikacji są dostępne za pośrednictwem Global Biodiversity Information Facility (GBIF) pod adresem: https://www.gbif.org/dataset/f260813f-f495-4f1f-881c-31179a0772cf
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
This study presents new data on the occurrence of protected, endangered and locally rare bryophyte species in the Nizina Północnopodlaska lowland (northeastern Poland). This area includes some of the most valuable natural complexes in Poland, such as the Białowieża Forest, the Knyszyń Forest, and the Kotlina Biebrzańska basin. Between 2009 and 2026, 481 bryophyte localities were recorded, comprising 82 moss and 18 liverwort species. In total, 39 taxa are legally protected in Poland, including 17 under strict protection, and nine moss species are nationally threatened, among them the critically endangered Antitrichia curtipendula, Paludella squarrosa and Pseudocalliergon trifarium. Buxbaumia viridis, Dicranum viride, and Hamatocaulis vernicosus are also listed in Annex II of the EU Habitats Directive. Eight species are reported from the region for the first time: Bryum rubens, B. violaceum, Campylopus introflexus, C. pyriformis, Frullania tamarisci, Philonotis caespitosa, Rhynchostegium murale and Ulota intermedia. Most of the protected and threatened taxa are associated with peatlands and near-natural forest complexes. Their conservation requires the maintenance of a stable forest microclimate and, in open wetlands, active management aimed at preventing succession. The results indicate that knowledge of the regional bryoflora remains incomplete and emphasize the need for further studies, particularly in the western and urbanized parts of the lowland.
REFERENCJE (238)
1.
ADAMOWSKI W., BOMANOWSKA A., WOLSKI G. & ZANIEWSKI P. 2013. Różnorodność florystyczna roślin naczyniowych, mszaków i bioty porostów po 38 latach sukcesji wtórnej na porzuconym polu i niekoszonej łące. – W: A. BIEDUNKIEWICZ & M. DYNOWSKA (red.), Interdyscyplinarne i aplikacyjne znaczenie nauk botanicznych. 56. Zjazd Polskiego Towarzystwa Botanicznego, s. 203–204. Wydawnictwo Mantis, Olsztyn.
 
2.
ARMATA L. 2006. Nowe stanowiska rzadkich i zagrożonych mchów z Bieszczadów Zachodnich i Pogórza Karpackiego. – Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio C 61: 131–139.
 
3.
BANASZUK H., BANASZUK P., BARTOSZUK H., KONDRATIUK P. & STEFANIUK M. 1995. Przyrodnicze skutki zaburzenia stosunków wodnych w rezerwatach torfowiskowych na przykładzie rezerwatu Gorbacz. – Ekonomia i Środowisko 1: 115–134.
 
4.
BANASZUK P. & WOŁKOWYCKI D. (red.). 2016. Narwiański Park Narodowy. Krajobraz, przyroda, człowiek. s. 368. Narwiański Park Narodowy & Agencja Wydawnicza EkoPress, Białystok – Kurowo.
 
5.
BANK DANYCH O LASACH. 2025. https://www.bdl.lasy.gov.pl/po...# (dostęp: 14.11.2025).
 
6.
BARAL H.-O. & KRIEGLSTEINER L. 2006. Hymenoscyphus subcarneus, a little known bryicolous discomycete found in the Białowieża National Park. – Acta Mycologica 41(1): 11–19.
 
7.
BASZYŃSKI T., KŁYSZEJKO E., SŁAWIŃSKI W., ZAWADZKA I. & ZAWADZKI K. 1954. Torfowisko wysokie Gorbacz. Część I. Badania stratygraficzne i analiza chemiczna gytii. – Acta Societatis Botanicorum Poloniae 23: 663–676.
 
8.
BEDNAREK-OCHYRA H. 1995. Rodzaj Racomitrium (Musci, Grimmiaceae) w Polsce: taksonomia, ekologia i fitogeografia. – Fragmenta Floristica et Geobotanica, Series Polonica 2: 1–307.
 
9.
BEDNAREK-OCHYRA H., OCHYRA R. & SZMAJDA P. 1990. M. 268. Racomitrium heterostichum (Hedw.) Brid. – W: R. OCHYRA & P. SZMAJDA (red.), Atlas of the geographical distribution of spore plants in Poland. Series V. Mosses (Musci). Part 6, s. 15–20 + 1 map. W. Szafer Institute of Botany of the Polish Academy of Sciences & Adam Mickiewicz University, Kraków – Poznań.
 
10.
BITNER K. 1959. Pseudo-źródliskowe torfowisko w okolicy Sidry. – Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolnicznych 17: 79–97.
 
11.
BLOCH M. 1974. Mchy Niziny Północnopodlaskiej. – Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio C 29: 427–444.
 
12.
BLOCH M. & BLOCH M. 1975. Materiały do flory mszaków Niziny Północnopodlaskiej. – Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio C 30: 129–140.
 
13.
BLOCH M., KARCZMARZ K. & SOKOŁOWSKI A. W. 1979. Nowe dane do flory mszaków północno-wschodniej Polski. II. – Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio C 34: 47–53.
 
14.
BŁOŃSKI F. 1888a. Spis roślin skrytopłciowych zebranych w 1887 r. w Puszczy Białowieskiej. – Pamiętnik Fizyjograficzny Dział 3 (Botanika i Zoologija) 8: 75–119.
 
15.
BŁOŃSKI F. 1888b. Materyały do flory skrytokwiatowej krajowej. Wątrobowce Królestwa Polskiego (Hepaticae Polonicae). – Pamiętnik Fizyjograficzny Dział 3 (Botanika i Zoologija) 8: 156–202.
 
16.
BŁOŃSKI F. 1889a. Spis roślin zarodnikowych zebranych lub zanotowanych w lecie w r. 1888 w Puszczach: Białowieskiej, Świsłockiej i Lackiej. – Pamiętnik Fizyjograficzny Dział 3 (Botanika i Zoologija) 9: 61–101.
 
17.
BŁOŃSKI F. 1889b. Mchy Królestwa Polskiego (Conspectus Muscorum Poloniae). – Pamiętnik Fizyjograficzny Dział 3 (Botanika i Zoologija) 9: 117–215.
 
18.
BRIDEL S. É. v. 1798. Muscologia Recentiorum 2(1). s. 222. C. G. Ettinger & Barrois Fils, Gotha – Paris.
 
19.
BRINCKEN J. 1826. Mémoire descriptif sur la forêt impériale de Białowieża en Lithuanie. s. 127. N. Glückberg, Impermeur Libraire de L’Univesité Royale, Varsovie.
 
20.
BUCZKOWSKA K. & BACZKIEWICZ A. 2006. Aneura maxima – a liverwort new to Poland. – Cryptogamie, Bryologie 27(4): 453–458.
 
21.
CAPARROS R., LARA F., DRAPER I., MAZIMPAKA V. & GARILLETI R. 2016. Integrative taxonomy sheds light on an old problem: the Ulota crispa complex (Orthotrichaceae, Musci). – Botanical Journal of the Linnean Society 180: 427–451.
 
22.
CIEŚLIŃSKI S., CZYŻEWSKA K., FALIŃSKI J. B., KLAMA H., MUŁENKO W. & ŻARNOWIEC J. 1996. Relicts of the primeval (virgin) forest. Relict phenomena. – W: J. B. FALIŃSKI & W. MUŁENKO (red.), Cryptogamous plants in the forest communites of Białowieża National Park. Functional groups analysis and general synthesis (Project CRYPTO 3). – Phytocoenosis 8 (N.S.), Archivum Geobotanicum 6: 197–216.
 
23.
CZEREPKO J. 2011. Zmiany roślinności na siedliskach mokradeł leśnych północno-wschodniej Polski. – Prace Instytutu Badawczego Leśnictwa, Rozprawy i Monografie 16: 1–127.
 
24.
CZEREPKO J., GAWRYŚ R., MAŃK K. & JANEK M. 2022. Zróżnicowanie bogactwa flory w Puszczy Białowieskiej. – W: J. M. MATUSZKIEWICZ & J. TABOR (red.), Inwentaryzacja wybranych elementów przyrodniczych i kulturowych Puszczy Białowieskiej, s. 395–478. Instytut Badawczy Leśnictwa, Sękocin Stary.
 
25.
CZEREPKO J., GAWRYŚ R., MAŃK K., JANEK M., TABOR J. & SKALSKI Ł. 2021a. The influence of the forest management in the Białowieża forest on the species structure of the forest community. – Forest Ecology and Management 496: 119363.
 
26.
CZEREPKO J., GAWRYŚ R., SZYMCZYK R., PISAREK W., JANEK M., HAIDT A., KOWALEWSKA A., PIEGDOŃ A., STEBEL A., KUKWA M. & CACCIATORI C. 2021b. How sensitive are epiphytic and epixylic cryptogams as indicators of forest naturalness? Testing bryophyte and lichen predictive power in stands underdifferent management regimes in the Białowieża forest. – Ecological Indicators 125: 107532.
 
27.
CZERWINSKI A. 1966. Les forets d’epiceas des marecages du voivodat de Białystok (La Pologne du Nord-Est). – Bulletin de la Societe des Amis des Sciences et des Lettres de Poznań, seria D, Sciences Biologiques 7: 15–36.
 
28.
CZERWIŃSKI A. 1972. Lasy brzozowe ze związku Alnion glutinosae w północno-wschodniej Polsce. – Rocznik Białostocki 11: 101–159.
 
29.
CZERWIŃSKI A. 1974. Stosunki przyrodnicze rezerwatu „Gorbacz”. – Rocznik Białostocki 12: 177–197.
 
30.
CZERWIŃSKI A. 1978. Zbiorowiska leśne północno-wschodniej Polski. – Zeszyty Naukowe Politechniki Białostockiej 27: 1–326.
 
31.
CZERWIŃSKI A. 1986a. Roślinność leśna torfowiska Głęboki Kąt w Puszczy Białowieskiej na tle warunków siedliskowych. – Zeszyty Naukowe Politechniki Białostockiej, Nauki Techniczne, Inżynieria Środowiska 53(2): 31–53.
 
32.
CZERWIŃSKI A. 1986b. Roślinność leśna torfowiska Dembownik [sic!] na tle uwarunkowań ekologicznych. – Zeszyty Naukowe Politechniki Białostockiej, Nauki Techniczne, Inżynieria Środowiska 53(2): 55–75.
 
33.
CZERWIŃSKI A. 1986c. Charakterystyka roślinności Kuriańskiego Bagna. – Zeszyty Naukowe Politechniki Białostockiej, Nauki Techniczne, Inżynieria Środowiska 53(2): 95–112.
 
34.
CZERWIŃSKI A. 1986d. Transekty ekotonowe na torfowisku Machnacz. – Zeszyty Naukowe Politechniki Białostockiej, Nauki Techniczne, Inżynieria Środowiska 53(2): 129–143.
 
35.
CZERWIŃSKI A. 1990. Struktura przestrzenna zbiorowisk lasów bagiennych Puszczy Knyszyńskiej na tle zróżnicowania stosunków wodnych. – Rozprawy Naukowe 1: 1–182. Wydawnictwo Politechniki Białostockiej, Białystok.
 
36.
CZERWIŃSKI A. 2002. Roślinność leśna doliny Biebrzańskiej. – Acta Agrophysica 67: 45–58.
 
37.
CZORTEK P., DYDERSKI M. K., ŁUBEK A. & MAZURKIEWICZ M. T. 2025. Do native trees support epiphytic bryophytes diversity better than nonnatives? – NeoBiota 100: 321–344.
 
38.
CZYŻEWSKA K. 1993. Bryophyta. – W: J. B. FALIŃSKI (red.), Atlas dynamiczno-florystyczny Rezerwatu Jelonka i przyległych obszarów. – Phytocoenosis 5 (N. S.), Supplementum Cartographiae Geobotanicae 3: 81–104.
 
39.
DEMBICZ I., DENGLER J., CZARNOCKA-CIECIURA M., ZANIEWSKI P. T., SKŁODOWSKA K. & KOZUB Ł. 2025. Drivers of plant and lichen diversity in grasslands on mineral islands surrounded by peatlands (Biebrza Valley, NE Poland). – Perspectives in Plant Ecology, Evolution and Systematics 67: 125870.
 
40.
DIERSSEN K. 2001. Distribution, ecological amplitude and phytosociological characterization of European bryophytes. – Bryophytorum Bibliotheca 56: 1–289.
 
41.
DIETZOW L. 1938. Die Moose Altpreußens und ihre Standorte. Sonderabdruck aus dem Jaresbericht des Preussischen Botanischen Vereins. s. 84. Buchdruckerei R. Leupold, Königsberg.
 
42.
DÜLL R. 1994. Deutschland Moose. 3 Teil. Orthotrichales: Hedwigiaceae – Hypnobryales: Hypnaceae. s. 256. IDH Verlag, Bad Münstereifel, Ohlerath.
 
43.
DÜLL R. & MEINUNGER L. 1989. Deutschlands Moose. Die Verbreitung der deutschen Moose in der BR Deutschland und in der DDR, ihre Höhenverbreitung, ihre Arealtypen sowie Angaben zum Rückgang der Arten. I. Teil: Anthocerotae, Marchantiatae, Bryidae: Tetraphidales – Pottiales. s. 368. Bad Münstereifel, Ohlerath.
 
44.
EICHLER B. 1884. Spis mchów liściastych, widłaków, skrzypów i paproci zebranych w dobrach międzyrzeckich oraz w trzech innych stanowiskach gubernii siedléckiej. – Pamiętnik Fizyjograficzny Dział 3 (Botanika i Zoologija) 4: 228–242.
 
45.
FALIŃSKI J. B. 1965. O roślinności Zielonej Puszczy Kurpiowskiej na tle stosunków geobotanicznych tzw. Działu Północnego. – Acta Societatis Botanicorum Poloniae 34(4): 719–750.
 
46.
FALIŃSKI J. B. & OKOŁÓW C. 1968. Dzieje, stan i znaczenie badań nad przyrodą Puszczy. – W: J. B. FALIŃSKI (red.), Park Narodowy w Puszczy Białowieskiej, s. 323–335. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa.
 
47.
FLEISCHER M. 1919. Die Moosvegetation im Urwald von Bialowies. – Botanische Jahrbücher für Systematik, Pflanzengeschichte und Pflanzengeographie 55: 113–124.
 
48.
FOJCIK B. 2020. Materiały do brioflory Polski północno-wschodniej zebrane przez Longina Olesińskiego w latach 1955–1994. – Fragmenta Floristica et Geobotanica Polonica 27(2): 277–296.
 
49.
FOJCIK B. 2025. Mszaki miasta Świętochłowice (Wyżyna Śląska, Polska) – ekologia i rozmieszczenie. – Natural History Monographs of the Upper Silesian Museum 4: 1–112.
 
50.
FOJCIK B. & STEBEL A. 2006. Chosen aspects of threatened moss species occurrence in urban areas – a case study of Katowice. – Biodiversity: Research and Conservation 1–2: 187–189.
 
51.
FUDALI E. 2005. Bryophyte species diversity and ecology in the parks and cemeteries of selected Polish cities. s. 208. Wydawnictwo Akademii Rolniczej, Wrocław.
 
52.
GAWRYŚ R. & SZULC A. 2017. New location of the moss Buxbaumia viridis in the Białowieża Forest. – Forest Research Papers 78(3): 248–250.
 
53.
GILIBERT J.-E. 1781. Flora Litvanica inchoata, seu enumeratio plantarum quas circa Grodnam collegit et determinavit Joannes Emmanuel Gilibert. Collectio prima: Monopetalae non figuratae. s. 66. Typis S.R.M. penes Academiam, Grodnae.
 
54.
GOCŁAWSKA D. 1966a. Materiały do flory mszaków Puszczy Knyszyńskiej. Cz. 1. Mszaki Nadleśnictwa Złota Wieś. – Fragmenta Floristica et Geobotanica 12(2): 185–194.
 
55.
GOCŁAWSKA D. 1966b. Materiały do flory mszaków Puszczy Augustowskiej. Cz. 1. Mszaki nadleśnictw: Balinka i Suwałki. – Fragmenta Floristica et Geobotanica 12(4): 451–466.
 
56.
GOCŁAWSKA D. 1968. Mszaki. – W: J. B. FALIŃSKI (red.), Park Narodowy w Puszczy Białowieskiej, s. 83–87. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa.
 
57.
GOCŁAWSKA D. & SOKOŁOWSKI A. W. 1966. Plagiothecium undulatum Br. eur. w północno-wschodniej Polsce. – Fragmenta Floristica et Geobotanica 12(2): 179–184.
 
58.
GOŁDYŃ R., GOŁDYŃ H. & KANIEWSKI W. 2007. Zbiorowiska roślinności szuwarowej doliny Cybiny (Centralna Wielkopolska). Cz. 2. – Badania Fizjograficzne nad Polską Zachodnią, Seria B 56: 91–110.
 
59.
GÓRSKI P. 2013. Wątrobowce (Marchantiophyta) Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Lasy Środkowopomorskie” (Pomorze Zachodnie). s. 213. PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo Karnieszewice, Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Sianów – Poznań.
 
60.
GRAEBNER P. 1925. Beiträge zur Flora des Urwaldes von Bialowies. – Staatliche Stelle für Naturdenkmalpflege in Preußen 10(3): 1–236.
 
61.
HACKIEWICZ-DUBOWSKA M. 1936. Roślinność gnijących pni Puszczy Białowieskiej. – Sprawozdania z posiedzeń Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Wydział IV 29: 189–222.
 
62.
HASSEL K., KYRKJEEIDE M. O., YOUSEFI N., PRESTØ T., STENØIEN H. K., SHAW A. J. & FLATBERG K. I. 2018. Sphagnum divinum (sp. nov.) and S. medium Limpr. and their relationship to S. magellanicum Brid. – Journal of Bryology 40(3): 197–222.
 
63.
HÁJKOVÁ P., HÁJEK M., MASLOVSKY O., PAWLIKOWSKI P., ABRAMCHUK M., ABRAMCHUK A., DÍTĚ D. & PLESKOVÁ Z. 2018. New localities of some rare fen bryophyte species in Belarus. – Bryonora 61: 27–36.
 
64.
HEDENÄS L. 1989. The genera Scorpidium and Hamatocaulis, gen. nov., in northern Europe. – Lindbergia 15: 8–36.
 
65.
HILL M. O. & PRESTON C. D. 1998. The geographical relationships of British and Irish bryophytes. – Journal of Bryology 20(1): 127–226.
 
66.
HODGETTS N. G., SÖDERSTROM L., BLOCKEEL T. L., CASPARI S., IGNATOV M. S., KONSTANTINOVA N. A., LOCKHART N., PAPP B., SCHRÖCK C., SIM-SIM M., BELL D., BELL N. E., BLOM H. H., BRUGGEMAN-NANNENGA M. A., BRUGUÉS M., ENROTH J., FLATBERG K. I., GARILLETI R., HEDENÄS L., HOLYOAK D. T., HUGONNOT V., KARIYAWASAM I., KÖCKINGER H., KUČERA J., LARA F. & PORLEY R. D. 2020. An annotated checklist of bryophytes of Europe, Macaronesia and Cyprus. – Journal of Bryology 42(1): 1–116.
 
67.
HODGETTS N., CÁLIX M., ENGLEFIELD E., FETTES N., GARCÍA CRIADO M., PATIN L., NIETO A., BERGAMINI A., BISANG I., BAISHEVA E., CAMPISI P., COGONI A., HALLINGBÄCK T., KONSTANTINOVA N., LOCKHART N., SABOVLJEVIC M., SCHNYDER N., SCHRÖCK C., SÉRGIO C., SIM SIM M., VRBA J., FERREIRA C. C., AFONINA O., BLOCKEEL T., BLOM H., CASPARI S., GABRIEL R., GARCIA C., GARILLETI R., GONZÁLEZ MANCEBO J., GOLDBERG I., HEDENÄS L., HOLYOAK D., HUGONNOT V., HUTTUNEN S., IGNATOV M., IGNATOVA E., INFANTE M., JUUTINEN R., KIEBACHER T., KÖCKINGER H., KUČERA J., LÖNNELL N., LÜTH M., MARTINS A., MASLOVSKY O., PAPP B., PORLEY R., ROTHERO G., SÖDERSTRÖM L., ŞTEFĂNUŢ S., SYRJÄNEN K., UNTEREINER A., VÁŇA J. Ɨ, VANDERPOORTEN A., VELLAK K., ALEFFI M., BATES J., BELL N., BRUGUÉS M., CRONBERG N., DENYER J., DUCKETT J., DURING H. J., ENROTH J., FEDOSOV V., FLATBERG K.-I., GANEVA A., GÓRSKI P., GUNNARSSON U., HASSEL K., HESPANHOL H., HILL M., HODD R., HYLANDER K., INGERPUU N., LAAKA-LINDBERG S., LARA F., MAZIMPAKA V., MEŽAKA A., MÜLLER F., ORGAZ J. D., PATIÑO J., PILKINGTON S., PUCHE F., ROS R. M., RUMSEY F., SEGARRA-MORAGUES J. G., SENECA A., STEBEL A., VIRTANEN R., WEIBULL H., WILBRAHAM J. & ŻARNOWIEC J. 2019. A miniature world in decline: European Red List of Mosses, Liverworts and Hornworts. s. 87. International Union for Conservation of Nature, Brussels, Belgium.
 
68.
HOLYOAK D. 2021. Europaean Bryaceae. A guide to the species of the moss family Bryacae in Western & Central Europe and Macaronesia. s. 344. Pisces Publication, Newbury.
 
69.
JAROSZEWICZ B., SONDEJ I., STEBEL A., PIROŻNIKOW E. & KWIATKOWSKA-FALIŃSKA A. J. 2011. Biodiversity of bryophytes growing on the faeces of ungulates – a case study from north-eastern Poland. – Cryptogamie, Bryologie 32(3): 221–231.
 
70.
JARZOMBKOWSKI F. 2010. Torfowiska w basenie górnym doliny Biebrzy. – W: A. OBIDZIŃSKI (red.), Z Mazowsza na Polesie i Wileńszczyznę. Zróżnicowanie i ochrona szaty roślinnej pogranicza Europy Środkowej i Północno-Wschodniej, s. 331–340. Polskie Towarzystwo Botaniczne, Warszawa.
 
71.
JARZOMBKOWSKI F. & WOŁKOWYCKI D. 2023. Górny basen doliny Biebrzy i Wzgórza Sokólskie. – W: A. OBIDZIŃSKI (red.), Śladami mistrzów – miejsca fascynacji prekursorów polskiej geobotaniki, s. 341–349. Polskie Towarzystwo Botaniczne & Wydawnictwo SGGW, Warszawa.
 
72.
JARZOMBKOWSKI F., GUTOWSKA E. & KOTOWSKA K. 2019. Polska północno-wschodnia. – W: L. WOŁEJKO, P. PAWLACZYK & R. STAŃKO (red.), Torfowiska alkaliczne w Polsce – zróżnicowanie, zasoby, ochrona, s. 126–138. Wydawnictwo Klubu Przyrodników, Świebodzin.
 
73.
JASNOWSKI M. 1952. Flora mszaków rezerwatu Czerwone Bagno. – Ochrona Przyrody 20: 118–133.
 
74.
JASNOWSKI M. 1957. Calliergon trifarium Kindb. w układzie stratygraficznym i florze torfowisk holoceńskich Polski. – Acta Societatis Botanicorum Poloniae 26(4): 701–718.
 
75.
JASTRZĘBOWSKI W. 1829. Rośliny ciekawsze znalezione w Królestwie Polskiem. – Pamiętnik Warszawski Nauk Czystych i Stosowanych 4: 183–194.
 
76.
JUKONIENĖ I. 2022. Bryological notes by Kazimierz Szafnagel and his herbarium. s. 144. The State Scientific Research Insitute, Nature Research Centre, Vilnius.
 
77.
JUNDZIŁŁ S. B. 1791. Opisanie roślin w Prowincyi W. X. L., naturalnie rosnących, według układu Linneusza. s. 570. Drukarnia J. K. Mci y Rzeplitey u XX. Piarow, Wilno.
 
78.
JUNDZIŁŁ J. 1830. Opisanie roślin w Litwie, na Wołyniu, Podolu i Ukrainie dziko rosnących, iako i oswoionych podług wydania szesnastego układu roślin Linneusza. s. 583. Nakład własny Józefa Zawadzkiego, Wilno.
 
79.
JUTRZENKA-TRZEBIATOWSKI A. 1995. Zboczowe lasy klonowo-lipowe Aceri-Tilietum Faber 1936 w Polsce północno-wschodniej. – Monographiae Botanicae 78: 3–78.
 
80.
KARCZMARZ K. 1971. A monograph of the genus Calliergon (Sull.) Kindb. – Monographiae Botanicae 34: 1–209.
 
81.
KARCZMARZ K. & SOKOŁOWSKI A. W. 1977. Nowe dane do flory mszaków północno-wschodniej Polski I. – Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio C 32: 45–52.
 
82.
KARCZMARZ K. & SOKOŁOWSKI A. W. 1981. Nowe dane do flory mszaków północno-wschodniej Polski III. – Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio C 36: 125–134.
 
83.
KARCZMARZ K. & SOKOŁOWSKI A. W. 1987a. Roślinność rezerwatu Kozłowy Ług w Puszczy Knyszyńskiej. – Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio C 42(1): 1–17.
 
84.
KARCZMARZ K. & SOKOŁOWSKI A. W. 1987b. Stanowisko płaszczeńca falistego Plagiothecium undulatum na Pojezierzu Augustowskim. – Chrońmy Przyrodę Ojczystą 1: 54–56.
 
85.
KARCZMARZ K. & SOKOŁOWSKI A. W. 1992. Brioflora Puszczy Knyszyńskiej. – Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio C 47(8): 89–118.
 
86.
KARCZMARZ K. & SOKOŁOWSKI A. W. 1995. Mchy i wątrobowce Puszczy Knyszyńskiej. – W: A. CZERWIŃSKI (red.), Puszcza Knyszyńska. Monografia Przyrodnicza, s. 155–171. Zespół Parków Krajobrazowych w Supraślu, Supraśl.
 
87.
KARCZMARZ K., MAMCZARZ H. & OCHYRA R. 1975. Hepaticae Europae orientalis exsiccatae. Fasc. III, Nr. 61–90. s. 8. Lublin.
 
88.
KARCZMARZ K., MICKIEWICZ J. & OCHYRA R. 1974. Musci Europaei orientalis exsiccati. Fasc. III, Nr. 101–150. s. 12. Lublin.
 
89.
KARCZMARZ K., MICKIEWICZ J. & OLECH M. 1988. Epilityczna flora głazów narzutowych Pojezierza Suwalsko-Augustowskiego i Wysoczyzny Siedleckiej. – Ochrona Przyrody 46: 121–158.
 
90.
KARPIŃSKI J. J. 1949. Materiały do bioekologii Puszczy Białowieskiej. – Instytut Badawczy Leśnictwa, Rozprawy i Sprawozdania, Seria A 56: 1–212.
 
91.
KIRYLUK A. 2005. Różnorodność gatunków i chemizm roślin w rowach melioracyjnych. – Journal of Elementology 10(2): 333–340.
 
92.
KIRYLUK A. 2007. Zmiany siedlisk pobagiennych i fitocenoz w dolinie Supraśli. – Woda–Środowisko–Obszary Wiejskie 20: 1–146.
 
93.
KLAMA H. 1992. Hepaticopsida. – W: J. B. FALIŃSKI & W. MUŁENKO (red.), Cryptogamous plants in the forest communites of Białowieża National Park. Check-list of cryptogamous and seminal plant species recorded during the period 1987–1991 on the permanent plot V-100 (Project CRYPTO). – Phytocoenosis 4 (N.S.), Archivum Geobotanicum 4: 19.
 
94.
KLAMA H. 2002a. Distribution patterns of liverworts (Marchantiopsida) in natural forest communities (Białowieża Primeval Forest, NE Poland). s. 278. University of Bielsko-Biała, Bielsko-Biała.
 
95.
KLAMA H. 2002b. Relikty puszczańskie we florze wątrobowców zbiorowisk leśnych Puszczy Białowieskiej. – W: J. SUSCHKA (red.), Zapobieganie zanieczyszczeniu środowiska X. Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej – Zeszyty Naukowe Nr 7, Inżynieria Włókiennicza i Ochrona Środowiska, Seria 3: 244–260.
 
96.
KLAMA H. 2004. Materiały do flory wątrobowców Puszczy Białowieskiej. – Fragmenta Floristica et Geobotanica Polonica 11: 165–169.
 
97.
KLAMA H. & GÓRSKI P. 2018. Red list of liverworts and hornworts of Poland (4th edition, 2018). – Cryptogamie, Bryologie 39(4): 415–441.
 
98.
KLUK K. 1786. Dykcyonarz roślinny, w którym podług układu Linneusza są opisane rośliny... T. 1 (A–E). s. 498. Drukarnia J. K. Mości i Rzeczypospolitej u Michała Grölla, Warszawa.
 
99.
KLUK K. 1787. Dykcyonarz roślinny, w którym podług układu Linneusza są opisane rośliny... T. 2 (F–Q). s. 514. Drukarnia J. K. Mości i Rzeczypospolitej u Michała Grölla, Warszawa.
 
100.
KLUK K. 1788. Dykcyonarz roślinny, w którym podług układu Linneusza są opisane rośliny... T. 3 (R–Z). s. 494. Drukarnia J. K. Mości i Rzeczypospolitej u Michała Grölla, Warszawa.
 
101.
KOBENDZA R. 1948. Kilka zespołów bagiennych w Dojlidach Dolnych pod Białymstokiem. – Acta Societatis Botanicorum Poloniae 19(1): 1–24.
 
102.
KOŁOS A. 2004. Współczesna roślinność i flora rezerwatów przyrody Bagno Wizna I i Bagno Wizna II jako efekt długotrwałego odwodnienia torfowisk w dolinie środkowej Narwi. – Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 23(1): 61–91.
 
103.
KOŁOS A. & GRYGORCZUK I. 1996. Stanowisko wierzby lapońskiej Salix lapponum L. w Puszczy Knyszyńskiej. – Chrońmy Przyrodę Ojczystą 4: 96–105.
 
104.
KONDRACKI J. 2002. Geografia regionalna Polski. s. 468. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
 
105.
KOPPE F. & KOPPE K. 1931. Zur Moosflora Ostpreussens. – Unser Ostland 1(6): 299–394.
 
106.
KOPPE K. & STEFFEN H. 1932. Beitraege zu einer Moosflora Ostpreussens. – Botanisches Archiv 19: 136–162.
 
107.
KÖHLER P. 1995. Zielnik Józefa Jundziłła. – Polish Botanical Studies, Guidebook Series 13: 3–154.
 
108.
KUJALA V. 1936. Waldvegetationsstudien im östlichen Mitteleuropa (Estland, Litauen, Polen, Tschechoslowakei, Deutschland). – Communicationes Instituti Forestalis Fenniae 22(6): 1–115.
 
109.
LEŚNIAŃSKI G. Z., PIĄTEK G. & SZMALEC T. 2022. Stan ochrony gatunków roślin w Polsce w roku 2021. – Biuletyn Monitoringu Przyrody 25(2022/1): 1–136.
 
110.
LIMPRICHT K. G. 1881. Zur Systematik der Torfmoose. – Botanisches Centralblatt 7: 311–319.
 
111.
LISOWSKI S. 1958. Zielnik mchów Polski. Mchy Puszczy Białowieskiej. Bryotheca Polonica, Fasc. 33, nr 876–900. s. 9. Wydawnictwo PAN, Poznań.
 
112.
LISOWSKI S. 1962. Zielnik Mchów Polski. Mchy Puszczy Knyszyńskiej. Bryotheca Polonica, Fasc. 46, nr 1676–1700. s. 8. Wydawnictwo PAN, Poznań.
 
113.
LISOWSKI S. & URBAŃSKI P. 1989. Campylopus introflexus (Hedw.) Brid. – nowy gatunek dla brioflory Polski. – Badania Fizjograficzne nad Polską Zachodnią 39: 181–183.
 
114.
LUBLINERÓWNA K. 1935. Rezerwat leśny „Grzędy” pod Rajgrodem. – Ochrona Przyrody 15: 67–76.
 
115.
MAGIERA G. J. 1986. Roślinność i jej przestrzenne rozmieszczenie na torfowisku Berezowe Lado. – Zeszyty Naukowe Politechniki Białostockiej, Nauki Techniczne, Inżynieria Środowiska 2: 77–92.
 
116.
MAKLES M., PAWLACZYK P. & STAŃKO R. 2014. Podręcznik najlepszych praktyk w ochronie mokradeł. s. 111. Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, Warszawa.
 
117.
DE MARS H., WASSEN M. J. & PEETERS W. H. M. 1996. The effect of drainage and management on peat chemistry and nutrient deficiency in the former Jegrznia-floodplain (NE-Poland). – Vegetatio 126: 59–72.
 
118.
MATOWICKA B. & KOŁOS A. 2004. Zbiorowiska zaroślowe. – W: H. BANASZUK (red.), Kotlina Biebrzańska i Biebrzański Park Narodowy. Aktualny stan, walory, zagrożenia i potrzeby czynnej ochrony środowiska, s. 392–422. Ekonomia i Środowisko, Białystok.
 
119.
MATOWICKA B., KOŁOS A. & CZERNIAWSKA D. 2000. Mchy i wątrobowce. – W: A. CZERWIŃSKI, A. KOŁOS & B. MATOWICKA (red.), Przemiany siedlisk i roślinności torfowisk uroczyska Stare Biele w Puszczy Knyszyńskiej, s. 178–182. Politechnika Białostocka, Białystok.
 
120.
MATUSZKIEWICZ W. 2001. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. s. 536. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
 
121.
MATUSZKIEWICZ J. M. 2005. Zespoły leśne Polski. s. 358. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
 
122.
MAZURKIEWICZ M. T., CZORTEK P., OLESIK B., WIERZCHOLSKA S. & JAROSZEWICZ B. 2026. Forest management shapes functional and taxonomic diversity of bryophytes in temperate forests. – Forest Ecology and Management 615: 123856.
 
123.
MELOSIK I. 1995. Stan badań nad torfowcami Puszczy Białowieskiej. – W: Z. MIREK & J. J. WÓJCICKI (red.), Szata roślinna Polski w procesie przemian, s. 260. Materiały konferencji i sympozjów 50 Zjazdu Polskiego Towarzystwa Botanicznego, Kraków 26.06–01.07.1995. Instytut Botaniki PAN, Kraków.
 
124.
MELOSIK I. 2005. Występowanie i preferencje siedliskowe torfowców w Puszczy Białowieskiej na tle ich rozmieszczenia w Polsce. – W: B. JACKOWIAK & Z. CELKA (red.), Taksonomia, chorologia i ekologia roślin w dobie zagrożenia różnorodności biologicznej, s. 183–190. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.
 
125.
MELOSIK I. 2006. Occurrence of peat mosses in the Białowieża Forest (NE Poland) and their conservation status. – Biodiversity: Research and Conservation 3–4: 272–279.
 
126.
MICKIEWICZ J. 1960a. Materiały do flory mszaków Podlasia. Uroczysko Sterdyń w powiecie Sokołów Podlaski. – Fragmenta Floristica et Geobotanica 6(3): 407–416.
 
127.
MICKIEWICZ J. 1960b. Materiały do flory mszaków Podlasia. Dolina Bugu na odcinku Mielnik–Nur. – Fragmenta Floristica et Geobotanica 6(3): 417–425.
 
128.
MICKIEWICZ J. 1968. Zbiorowiska mszaków na wierzbach w województwie warszawskim. – Acta Societatis Botanicorum Poloniae 37(4): 615–636.
 
129.
MICKIEWICZ J. 1980. Mszaki w zespole Carici elongatae-Alnetum Koch 1926 w Polsce. – Monographiae Botanicae 61: 1–96.
 
130.
MICKIEWICZ J. & TROCEWICZ A. 1958. Mszaki epifityczne zespołów leśnych w Białowieskim Parku Narodowym. – Acta Societatis Botanicorum Poloniae 27(3): 463–482.
 
131.
MOWSZOWICZ J. 1937. Flora i zespoły roślinne „Gór Ponarskich” i ich najbliższych okolic. – Prace Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie, Wydział Nauk Matematycznych i Przyrodniczych 11: 273–283.
 
132.
OCHYRA R. 1978. Musci Poloniae Exsiccati ab Instituto Botanico Academiae Scientiarum Polonae editi. Centuria I. – Fragmenta Floristica et Geobotanica 24(2) Supplementum: 329–356.
 
133.
OCHYRA R. 1981. Musci Poloniae Exsiccati ab Instituto Botanico Academiae Scientiarum Polonae editi. Centuria V. – Fragmenta Floristica et Geobotanica 26(2–4) Supplementum: 365–391.
 
134.
OCHYRA R. & SZMAJDA P. 1981. La cartographie bryologique en Pologne. – W: J. SZWEYKOWSKI (red.), New perspectives in bryotaxonomy and bryogeography. Second Bryological Meeting, Poznań, June 26th–29th 1980, Seria Biologia, s. 105–110. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań.
 
135.
OCHYRA R., BEDNAREK-OCHYRA H. & SZMAJDA P. 1990. M. 598. Plagiothecium undulatum (Hedw.) B.S.G. – W: R. OCHYRA & P. SZMAJDA (red.), Atlas of the geographical distribution of spore plants in Poland. Series V. Mosses (Musci). Part 5, s. 41–45 + 1 map. W. Szafer Institute of Botany of the Polish Academy of Sciences & Adam Mickiewicz University, Kraków – Poznań.
 
136.
OCHYRA R., ŻARNOWIEC J. & BEDNAREK-OCHYRA H. 2003. Census catalogue of Polish mosses. Biodiversity of Poland. 3. s. 372. Polish Academy of Sciences, Institute of Botany, Kraków.
 
137.
OCHYRA R., SZMAJDA P., BEDNAREK H. & BOCHEŃSKI W. 1988a. M. 384. Paludella squarrosa (Hedw.) Brid. – W: Z. TOBOLEWSKI & T. WOJTERSKI (red.), Atlas of the geographical distribution of spore plants in Poland. Series V. Mosses (Musci). Part 3, s. 5–10 + 1 map. Państwowe Wydawnictwo Naukowe – Oddział w Poznaniu, Warszawa – Poznań.
 
138.
OCHYRA R., SZMAJDA P., BEDNAREK H. & BOCHEŃSKI W. 1988b. M. 484. Helodium blandowii (Web. & Mohr) Warnst. – W: Z. TOBOLEWSKI & T. WOJTERSKI (red.), Atlas of the geographical distribution of spore plants in Poland. Series V. Mosses (Musci). Part 3, s. 27–33 + 1 map. Państwowe Wydawnictwo Naukowe – Oddział w Poznaniu, Warszawa – Poznań.
 
139.
OCHYRA R. SZMAJDA P., BEDNAREK H. & BOCHEŃSKI W. 1988c. M. 522. Calliergon trifarium (Web. & Mohr) Kindb. – W: Z. TOBOLEWSKI & T. WOJTERSKI (red.), Atlas of the geographical distribution of spore plants in Poland. Series V. Mosses (Musci). Part 3, s. 35–40 + 1 map. Państwowe Wydawnictwo Naukowe – Oddział w Poznaniu, Warszawa – Poznań.
 
140.
OCHYRA R., SZMAJDA P., BEDNAREK H. & BOCHEŃSKI W. 1988d. M. 524. Scorpidium scorpioides (Hedw.) Limpr. – W: Z. TOBOLEWSKI & T. WOJTERSKI (red.), Atlas of the geographical distribution of spore plants in Poland. Series V. Mosses (Musci). Part 3, s. 41–47 + 1 map. Państwowe Wydawnictwo Naukowe – Oddział w Poznaniu, Warszawa – Poznań.
 
141.
OCHYRA R., SZMAJDA P., BOCHEŃSKI W. & KARCZMARZ K. 1988e. M. 439. Hedwigia ciliata (Hedw.) P. Beauv. – W: Z. TOBOLEWSKI & T. WOJTERSKI (red.), Atlas of the geographical distribution of spore plants in Poland. Series V. Mosses (Musci). Part 4, s. 19–25 + 1 map. Państwowe Wydawnictwo Naukowe – Oddział w Poznaniu, Warszawa – Poznań.
 
142.
OCHYRA R., SZMAJDA P., BOCHEŃSKI W. & KARCZMARZ K. 1988f. M. 451. Neckera crispa Hedw. – W: Z. TOBOLEWSKI & T. WOJTERSKI (red.), Atlas of the geographical distribution of spore plants in Poland. Series V. Mosses (Musci). Part 4, s. 27–31 + 1 map. Państwowe Wydawnictwo Naukowe – Oddział w Poznaniu, Warszawa – Poznań.
 
143.
OKRUSZKO H. 1995. Mokradła – ich geneza i znaczenie w krajobrazie Puszczy Knyszyńskiej. – W: A. CZERWIŃSKI (red.), Puszcza Knyszyńska. Monografia Przyrodnicza, s. 155–171. Zespół Parków Krajobrazowych w Supraślu, Supraśl.
 
144.
OŚWIT J. & ŻUREK S. 1977. Zagadnienia ochrony zatorfionych dolin rzecznych na Niżu. – Chrońmy Przyrodę Ojczystą 33: 30–39.
 
145.
PACZOSKI J. 1893. Zielnik Giliberta. – Wszechświat 12: 811–812.
 
146.
PAŁCZYŃSKI A. 1968. Projekt utworzenia obszarów ochronnych na torfowiskach biebrzańskich. – Chrońmy Przyrodę Ojczystą 24(5): 5–15.
 
147.
PAŁCZYŃSKI A. 1975. Bagna Jaćwieskie (pradolina Biebrzy). Zagadnienia geobotaniczne, paleofitosocjologiczne i gospodarcze. – Rocznik Nauk Rolniczych, Seria D 145: 1–232.
 
148.
PAŁCZYŃSKI A. 1983. Fitocenozy i flora torfowisk basenu środkowego Biebrzy i ich walory przyrodnicze. – Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych 255: 225–241.
 
149.
PAWLIKOWSKI P. 2008. Syntaksonomiczne i siedliskowe zróżnicowanie roślinności mechowisk i minerotroficznych mszarów w polskiej części Pojezierza Litewskiego. s. 181. Praca doktorska. Wydział Biologii, Uniwersytet Warszawski, Warszawa.
 
150.
PAWLIKOWSKI P. 2010. Torfowiska Pojezierza Sejneńskiego. – W: A. OBIDZIŃSKI (red.), Z Mazowsza na Polesie i Wileńszczyznę. Zróżnicowanie i ochrona szaty roślinnej pogranicza Europy Środkowej i Północno-Wschodniej, s. 358–380. Polskie Towarzystwo Botaniczne, Zarząd Główny, Warszawa.
 
151.
PAWLIKOWSKI P. 2011. Łempis nature reserve – calcareous lakes and Sphagnum-mires. – W: A. GROOTJANS & E. GOJDIČOVÁ (red.), Groundwater fed mires in Slovakia and Poland: a guide to the IMCG 2010 field symposium. – IMCG Newsletter 4: 81–82.
 
152.
PAWLIKOWSKI P. 2015a. 21. Tomentypnum nitens (Hedw.) Loeske. – W: P. GÓRSKI & A. RUSIŃSKA (red.), New distributional data on bryophytes of Poland, 2. – Steciana 19(2): 61.
 
153.
PAWLIKOWSKI P. 2015b. 9. Hamatocaulis vernicosus (Mitt.) Hedenäs – W: P. GÓRSKI & A. RUSIŃSKA (red.), New distributional data on bryophytes of Poland, 3. – Steciana 19(3): 166.
 
154.
PAWLIKOWSKI P. & JARZOMBKOWSKI F. 2010. Torfowiska Gór Sudawskich. – W: A. OBIDZIŃSKI (red.), Z Mazowsza na Polesie i Wileńszczyznę. Zróżnicowanie i ochrona szaty roślinnej pogranicza Europy Środkowej i Północno-Wschodniej, s. 381–389. Polskie Towarzystwo Botaniczne, Zarząd Główny, Warszawa.
 
155.
PAWLIKOWSKI P. & WOŁKOWYCKI D. 2010. Nowe stanowiska Swertia perennis subsp. perennis (Gentianaceae) na torfowiskach północno-wschodniej Polski. – Fragmenta Floristica et Geobotanica Polonica 17(1): 25–36.
 
156.
PIROŻNIKOW E. & WOŁKOWYCKI D. 2023. Puszcza Białowieska. – W: A. OBIDZIŃSKI (red.), Śladami mistrzów – miejsca fascynacji prekursorów polskiej geobotaniki, s. 361–373. Polskie Towarzystwo Botaniczne & Wydawnictwo SGGW, Warszawa.
 
157.
PUCZKO K., ZIELIŃSKI P., JUSIK S., KOŁAKOWSKA A. & JEKATIERYNCZUK-RUDCZYK E. 2018. Vascular plant and bryophyte species richness in response to water quality in lowland spring niches with different anthropogenic impacts. – Environmental Monitoring and Assessment 190: 338.
 
158.
QGIS Development Team. 2020. QGIS 3.12 Geographic Information System API Documentation. https://api.qgis.org/api/3.12/ (dostęp: 17.04.2026).
 
159.
ROSTAFIŃSKI J. 1872. Florae Polonicae Prodromus. Uebersicht der bis jetzt im Königreiche Polen beobachteten Phanerogamen. – Verhandlungen d.k.k. zoologisch-botanischen Gesellschaft in Wien 22: 81–208.
 
160.
ROZPORZĄDZENIE Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. 2014 r., poz. 1409).
 
161.
RYKOVSKIJ G. F. & MASLOVSKIJ O. M. 2004. Flora Belarusi. Mhoobraznye. Tom 1. Andreaeopsida – Bryopsida. s. 437. Tehnalogiâ, Minsk.
 
162.
RYKOVSKIJ G. F., MASLOVSKIJ O. M., ŠABETA M. S. & SAKOVIČ A. A. 2015. Mhoobraznye. – W: I. M. KAČANOVSKIJ i in. (red.), Krasnaâ kniga Respubliki Belarus: Rasteniâ. Redkie i nahodiaŝiesâ pod ugrozoj isčeznoveniâ vidy dikorastuŝih rastenij. Izdane 4, s. 259–296. Belaruskaâ Encyklapedyâ imia Petrusâ Broǔki, Minsk.
 
163.
SCHIMPER W. P. 1876. Synopsis Muscorum Europaeorum, Editio Secunda. s. 80 + 886. E. Schweizerbart, Stuttgardt.
 
164.
SKOWRON D. 2026. Dicranum majus Sm. – W: P. GÓRSKI & A. RUSIŃSKA (red.), New distributional data on bryophytes of Poland, 20. – Steciana 30 (w druku).
 
165.
SKOWRON D. & PISAREK W. 2026. 19. Nyholmiella gymnostoma (Bruch ex Brid.) Holmen & E. Warncke – W: J. WILBRAHAM (red.), New national and regional bryophyte records, 84. – Journal of Bryology 48(1): 74.
 
166.
SKOWRON D. & WIERZGOŃ M. 2025. Materiały do brioflory Polski północno-wschodniej. Mchy i wątrobowce rezerwatu „Stara Dębina” (Puszcza Knyszyńska). – Fragmenta Floristica et Geobotanica Polonica 30(1): 95–108.
 
167.
SKOWRON D. & WOŁKOWYCKI D. 2022. Uwarunkowania ochrony mchów i wątrobowców w lasach. – W: A. MAROZAU & D. WOŁKOWYCKI (red.), Lasy przyszłości. Wyzwania współczesnego leśnictwa, s. 41–60. Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej, Białystok.
 
168.
SKOWRON D., WIERZCHOLSKA S., LEWOŃ R., ROMAŃSKI M. & MAZURKIEWICZ M. 2024. Nowe stanowiska Dicranum viride (Dicranaceae) w północno-wschodniej Polsce na tle jego rozmieszczenia w województwie podlaskim. – Fragmenta Floristica et Geobotanica Polonica 29(1): 69–79.
 
169.
SOBOTKA D. 1960. Materiały do flory mszaków Mazowsza. Uroczysko Biel i Grabownica. – Fragmenta Floristica et Geobotanica 6(3): 427–437.
 
170.
SOKOŁOWSKI A. W. 1964. Rezerwat leśny „Dębowo” w województwie olsztyńskim. – Chrońmy Przyrodę Ojczystą 6: 11–17.
 
171.
SOKOŁOWSKI A. W. 1975. Rezerwat torfowiskowy „Gorbacz” zagrożony odwodnieniem. – Chrońmy Przyrodę Ojczystą 2: 46–49.
 
172.
SOKOŁOWSKI A. W. 1985. Roślinność rezerwatu Kalinowo w województwie łomżyńskim. – Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 6(2): 33–41.
 
173.
SOKOŁOWSKI A. W. 1986 [1987]. Zbiorowiska z Carex rostrata w północno-wschodniej Polsce. – Fragmenta Floristica et Geobotanica 31–32(3–4): 443–453.
 
174.
SOKOŁOWSKI A. W. 1993. Fitosocjologiczna charakterystyka zbiorowisk leśnych Białowieskiego Parku Narodowego. – Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 12(3): 5–190.
 
175.
SOKOŁOWSKI A. W. 1994. Zbiorowiska leśne rezerwatu Wysokie Bagno w Puszczy Białowieskiej. – Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 13(2): 3–16.
 
176.
SOKOŁOWSKI A. W. 1997. Roślinność wybranych użytków ekologicznych województwa łomżyńskiego. – Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 16(3): 3–36.
 
177.
SOKOŁOWSKI A. W. 1998. Roślinność rezerwatu Michnówka w Puszczy Białowieskiej. – Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 17(2): 3–36.
 
178.
SOKOŁOWSKI A. W. 2004. Lasy Puszczy Białowieskiej. s. 364. Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, Warszawa.
 
179.
SOKOŁOWSKI A. W. 2006. Lasy północno-wschodniej Polski. s. 359. Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, Warszawa.
 
180.
SOLON J., BORZYSZKOWSKI J., BIDŁASIK M., RICHLING A., BADORA K., BALON J., BRZEZIŃSKA-WÓJCIK T., CHABUDZIŃSKI Ł., DOBROWOLSKI R., GRZEGORCZYK I., JODŁOWSKI M., KISTOWSKI M., KOT R., KRĄŻ P., LECHNIO J., MACIAS A., MAJCHROWSKA A., MALINOWSKA E., MIGOŃ P., MYGA-PIĄTEK U., NITA J., PEPIŃSKA E., RODZIK J., STRZYŻ M., TERPIŁOWSKI S. & ZIAJA W. 2018. Physico-geographical mesoregions of Poland: Verification and adjustment of boundaries on the basis of contemporary spatial data. – Geographia Polonica 91(2): 143–170.
 
181.
STANIASZEK-KIK M. & ROSADZIŃSKI S. 2016. 1. Amblystegium radicale (P. Beauv.) Schimp. – W: P. GÓRSKI & A. RUSIŃSKA (red.), New distributional data on bryophytes of Poland and Slovakia, 7. – Steciana 20(3): 117.
 
182.
STANIASZEK-KIK M., ROMAŃSKI M. & GÓRSKI P. 2015. 2. Buxbaumia aphylla Hedw. – W: P. GÓRSKI & A. RUSIŃSKA (red.), New distributional data on bryophytes of Poland, 2. – Steciana 19(2): 56.
 
183.
STAŃKO R., WOŁEJKO L. & PAWLACZYK P. (red.). 2019. Podręcznik dobrych praktyk w ochronie torfowisk alkalicznych. s. 169. Wydawnictwo Klubu Przyrodników, Świebodzin.
 
184.
STAŃKO R. & WOŁEJKO L. (red.). 2018. Ochrona torfowisk alkalicznych w Polsce. Raport z realizacji projektów: Ochrona torfowisk alkalicznych w młodoglacjalnym krajobrazie Polski północnej (LIFE11 NAT/PL/423). Ochrona torfowisk alkalicznych południowej Polski (LIFE13 NAT/ PL/024). Tom I. s. 230. Wydawnictwo Klubu Przyrodników, Świebodzin.
 
185.
STEBEL A. 2004. Dicranum viride (Sull. & Lesq.) Lindb. – W: B. SUDNIK-WÓJCIKOWSKA & H. WERBLAN-JAKUBIEC (red.), Gatunki roślin. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. 9, s. 36–38. Ministerstwo Środowiska, Warszawa.
 
186.
STEBEL A. 2012. Preliminary studies on the bryoflora of the Narwiański National Park (NE Poland). – Časopis slezského zemského muzea, Série A, Vědy přírodní 61: 265–271.
 
187.
STEBEL A. 2013. Distribution of Callicladium haldanianum (Bryophyta, Hypnaceae) in Poland. – Polish Botanical Journal 58(2): 593–603.
 
188.
STEBEL A. 2024. Mchy lasów Polski. Część 1: Mchy szczytozarodniowe. s. 255. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych, Warszawa.
 
189.
STEBEL A. 2026. Mchy lasów Polski. Część 2: Mchy bocznozarodniowe. s. 256. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych, Warszawa.
 
190.
STEBEL A. & KOCZUR A. 2012. Materiały do flory mchów torfowisk i młak Bieszczadów Zachodnich (Polskie Karpaty Wschodnie). – Roczniki Bieszczadzkie 20: 98–115.
 
191.
STEBEL A. & KRAJEWSKI Ł. 2020. Nowe i rzadkie gatunki mszaków we florze województwa śląskiego. – Fragmenta Naturae 53: 27–58.
 
192.
STEBEL A. & VONČINA G. 2020. Gatunki mszaków jako wskaźniki starych lasów w Ojcowskim Parku Narodowym. – Prądnik, Prace i Materiały Muzeum im. Prof. Władysława Szafera 30: 83–114.
 
193.
STEBEL A. & ŻARNOWIEC J. 2014. Gatunki puszczańskie we florze mchów Bieszczadzkiego Parku Narodowego (Karpaty Wschodnie). – Roczniki Bieszczadzkie 22: 259–277.
 
194.
STEBEL A & ŻARNOWIEC J. 2025. Revised Red-list of Polish mosses (version 2025). – Acta Societatis Botanicorum Poloniae 94: 1–22.
 
195.
STEBEL A., KLAMA H., WIERZCHOLSKA S. & PLÁŠEK V. 2003. Porella platyphylla (L.) Pfeiff. (Hepaticophyta, Porellaceae) in the Białowieża Primeval Forest (Poland). – Časopis slezského zemského muzea, Série A, Vědy přírodní 52: 270–272.
 
196.
STEBEL A., ROSADZIŃSKI S., WIERZCHOLSKA S., ZUBEL R. & PACIOREK T. 2015. New distributional data for the moss Dicranum viride in Poland. – Herzogia 28: 38–43.
 
197.
STEBEL A., ROSADZIŃSKI S., WOLSKI G. J., STANIASZEK-KIK M., FUDALI E., ARMATA L. & SZCZEPAŃSKI M. 2012. Further spreading of Orthodicranum tauricum (Bryophyta, Dicranaceae) in Poland. – Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 391, Botanika–Steciana 16: 75–79.
 
198.
STEBEL A., ROSADZIŃSKI S., GÓRSKI P., FOJCIK B., RUSIŃSKA A., VONČINA G., SZCZEPAŃSKI M., WILHELM M., FUDALI E., PACIOREK T., STANIASZEK-KIK M., ZUBEL R., PIWOWARSKI B., WOLSKI G. J., SALACHNA A., SMOLIŃSKA D. & PIERŚCIŃSKA A. 2013. Contribution to the bryoflora of the Świętokrzyski National Park (Central Poland). – Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 392, Botanika–Steciana 17: 77–84.
 
199.
STEINECKE F. 1918. Die Kryptogamen im Urwalde. – Bialowies in deutscher Verwaltung 4: 251–272.
 
200.
SZAFNAGEL K. 1908. Zapiski bryologiczne. I. Sprawozdanie z wycieczek bryologicznych, odbytych w rozmaitych miejscowościach kraju w latach 1882–1885 przez Kazimierza Szafnagla. s. 48. Skład Główny w Księgarni Józefa Zawadzkiego, Wilno.
 
201.
SZAŃKOWSKI M. 1991. Zbiorowiska brzozy niskiej (Betula humilis Schrank) w Białowieskim Parku Narodowym i ich przyszłość w środowisku uwolnionym spod presji antropogenicznej. – Phytocoenosis 3 (N.S.), Seminarium Geobotanicum 1: 69–88.
 
202.
SZCZEPANIUK A. & KUCHARZYK J. 2016. New occurrence of rare protected moss species Buxbaumia viridis (Bryopsida, Buxbaumiaceae) in the Białowieża Forest. – Steciana 20(2): 93–96.
 
203.
SZAFRAN B. 1957. Mchy (Musci). – W: Z. CZUBIŃSKI, J. KOCHMAN, H. KRZEMIENIEWSKA, J. MOTYKA, A. SKIRGIEŁŁO, K. STARMACH, I. REJMENT-GROCHOWSKA & B. SZAFRAN (red.), Flora polska. Rośliny zarodnikowe Polski i ziem ościennych. Tom 1. s. 448. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
 
204.
SZAFRAN B. 1961. Mchy (Musci). – W: Z. CZUBIŃSKI, J. KOCHMAN, H. KRZEMIENIEWSKA, J. MOTYKA, A. SKIRGIEŁŁO, K. STARMACH, I. REJMENT-GROCHOWSKA & B. SZAFRAN (red.), Flora polska. Rośliny zarodnikowe Polski i ziem ościennych. Tom 2. s. 405. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
 
205.
SZMAJDA P., BEDNAREK-OCHYRA H. & OCHYRA R. 1991a. M. 295. Splachnum ampullaceum Hedw. – W: R. OCHYRA & P. SZMAJDA (red.), Atlas of the geographical distribution of spore plants in Poland. Series V. Mosses (Musci). Part 7, s. 37–42. W. Szafer Institute of Botany of the Polish Academy of Sciences & Adam Mickiewicz University, Kraków – Poznań.
 
206.
SZMAJDA P., BEDNAREK-OCHYRA H. & OCHYRA R. 1991b. M. 639. Buxbaumia viridis (DC.) Moug. & Nestl. – W: R. OCHYRA & P. SZMAJDA (red.), Atlas of the geographical distribution of spore plants in Poland. Series V. Mosses (Musci). Part 7, s. 47–52 + 1 map. W. Szafer Institute of Botany of the Polish Academy of Sciences & Adam Mickiewicz University, Kraków – Poznań.
 
207.
SZWEYKOWSKI J. 1958. Prodromus Florae Hepaticarum Poloniae. – Prace Komisji Biologicznej 19: 1–597. Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Wydział Matematyczno-Przyrodniczy, Poznań.
 
208.
SZWEYKOWSKI J. 1962. Seria IV. Liverworts (Hepaticae). Part 1. – W: Z. CZUBIŃSKI & J. SZWEYKOWSKI (red.), Atlas of geographical distribution of spore-plants in Poland, s. 25 + 10 map. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa – Poznań.
 
209.
SZWEYKOWSKI J. 1964. Seria IV. Liverworts (Hepaticae). Part 2. – W: Z. CZUBIŃSKI & J. SZWEYKOWSKI (red.), Atlas of geographical distribution of spore-plants in Poland, s. 23 + 10 map. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa – Poznań.
 
210.
SZWEYKOWSKI J. 1966. Seria IV. Liverworts (Hepaticae). Part 3. – W: Z. CZUBIŃSKI & J. SZWEYKOWSKI (red.), Atlas of geographical distribution of spore-plants in Poland, s. 31 + 10 map. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa – Poznań.
 
211.
SZWEYKOWSKI J. 1968. Seria IV. Liverworts (Hepaticae). Part 5. – W: Z. CZUBIŃSKI & J. SZWEYKOWSKI (red.), Atlas of geographical distribution of spore-plants in Poland, s. 31 + 10 map. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa – Poznań.
 
212.
SZWEYKOWSKI J. 1969. Seria IV. Liverworts (Hepaticae). Part 6. – W: J. SZWEYKOWSKI & T. WOJTERSKI (red.), Atlas of geographical distribution of spore-plants in Poland, s. 24 + 10 map. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa – Poznań.
 
213.
SZWEYKOWSKI J. 2006. An annotated checklist of Polish liverworts and hornworts. Biodiversity of Poland. 4. s. 114. Polish Academy of Sciences, Institute of Botany, Kraków.
 
214.
SZWEYKOWSKI J. & KOŹLICKA M. 1974. H. 201. Geocalyx graveolens (Schrad.) Nees. – W: J. SZWEYKOWSKI & T. WOJTERSKI (red.), Atlas of geographical distribution of spore plants in Poland. Seria 4. Liverworts (Hepaticae). Part. 8, s. 26 + 10 map. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa – Poznań.
 
215.
SZWEYKOWSKI J. & KOŹLICKA M. 1980. H. 44. Riccardia latifrons Lindberg. – W: J. SZWEYKOWSKI & T. WOJTERSKI (red.), Atlas of geographical distribution of spore plants in Poland. Seria 4. Liverworts (Hepaticae). Part 10, s. 31 + 10 map. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa – Poznań.
 
216.
THE BRYOPHYTE NOMENCLATOR. A comprehensive classification for 118,690 bryophyte names. 2026. https://www.bryonames.org/ (dostęp: 14.06.2026).
 
217.
WIERZCHOLSKA S. 2017. 25. Pterygoneurum subsessile (Brid.) Jur. – W: L. T. ELLIS (red.), New national and regional bryophyte records, 50. – Journal of Bryology 39(1): 107–108.
 
218.
WIERZCHOLSKA S. & DYDERSKI M. 2017. 11. Porella platyphylla (L.) Pfeiff. – W: P. GÓRSKI & A. RUSIŃSKA (red.), New distributional data on bryophytes of Poland and Slovakia, 10. – Steciana 21(2): 63–64.
 
219.
WIERZCHOLSKA S. & SMOCZYK M. 2017. 5. Hedwigia ciliata (Hedw.) P. Beauv. – W: P. GÓRSKI & A. RUSIŃSKA (red.), New distributional data on bryophytes of Poland and Slovakia, 10. – Steciana 21(2): 60–61.
 
220.
WIERZCHOLSKA S., PLÁŠEK V. & KRZYSZTOFIAK A. 2010. Mszaki (Bryophyta). – W: L. KRZYSZTOFIAK (red.), Śluzowce Myxomycetes, grzyby Fungi i mszaki Bryophyta Wigierskiego Parku Narodowego, s. 229–298. Stowarzyszenie „Człowiek i Przyroda”, Suwałki.
 
221.
WIERZGOŃ M. & SKOWRON D. 2024. Materiały do brioflory Polski północno-wschodniej. Mchy i wątrobowce rezerwatu Surażkowo (Puszcza Knyszyńska). – Fragmenta Floristica et Geobotanica Polonica 29(1): 51–68.
 
222.
WIŚNIEWSKI T. 1923. Przyczynek do znajomości flory Puszczy Białowieskiej. – Białowieża 2: 33–61.
 
223.
WIŚNIEWSKI T. 1929. Les associations des Muscinées (Bryophyta) épiphytes de la Pologne, en particulier celles de la forêt vierge de Białowieża. – Bulletin International de l’Académie Polonaise des Sciences et des Lettres, Classe des Sciences Mathématiques et Naturelles, Série B – Sciences Naturelles (1–3): 293–342.
 
224.
WIŚNIEWSKI T. & REJMENT I. 1934. Polskie gatunki rodzaju Cephalozia Dum. – Acta Societatis Botanicorum Poloniae 11 Supplementum: 461–490.
 
225.
WOJCIUK G. 1988. Waloryzacja przyrodnicza projektowanego rezerwatu przyrody „Woronicza” w Puszczy Knyszyńskiej. – W: A. CZERWIŃSKI (red.), Zmiany antropogeniczne wybranych ekosystemów Puszczy Knyszyńskiej, s. 335–367. Wydawnictwo Politechniki Białostockiej, Białystok.
 
226.
WOŁEJKO L., STAŃKO R., PAWLIKOWSKI P., JARZOMBKOWSKI F., KIASZEWICZ K., CHAPIŃSKI P., BREGIN M., KOZUB Ł., KRAJEWSKI Ł. & SZCZEPAŃSKI M. 2012. Krajowy program ochrony torfowisk alkalicznych (7230). s. 180. Wydawnictwo Klubu Przyrodników, Świebodzin.
 
227.
WOŁKOWYCKI D. 2008. Zarys historii badań nad florą roślin naczyniowych obszaru województwa podlaskiego. Początki (do połowy XIX wieku). – W: K. KOLANKO (red.), Różnorodność badań botanicznych – 50 lat Białostockiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Botanicznego 1958–2008, s. 86–99. Wydawnictwo Ekonomia i Środowisko, Białystok.
 
228.
WOŁKOWYCKI D. 2023. Dolina Narwi. – W: A. OBIDZIŃSKI (red.), Śladami mistrzów – miejsca fascynacji prekursorów polskiej geobotaniki, s. 333–340. Polskie Towarzystwo Botaniczne & Wydawnictwo SGGW, Warszawa.
 
229.
WOŁKOWYCKI D. & ŁASKA G. 2023. Puszcza Knyszyńska. – W: A. OBIDZIŃSKI (red.), Śladami mistrzów – miejsca fascynacji prekursorów polskiej geobotaniki, s. 351–360. Polskie Towarzystwo Botaniczne & Wydawnictwo SGGW, Warszawa.
 
230.
WOŁKOWYCKI D. & WOŁKOWYCKI M. 2010. Operat ochrony gatunków flory naczyniowej Białowieskiego Parku Narodowego. Mskr. s. 133. Archiwum Białowieskiego Parku Narodowego, Białowieża.
 
231.
WOZIWODA B. & STANIASZEK-KIK M. 2012. Diversity of bryophytes in plant communities created under impact of anthropogenic disturbance in the Ługi peatland area. – W: J. FORYSIAK, L. KUCHARSKI & M. ZIUŁKIEWICZ (red.), Peatlands in semi-natural landscape – their transformation and the possibility of protection, s. 41–47. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.
 
232.
WÓJCICKA M. 1937. Roślinność dawnej Puszczy Knyszyńskiej. – Prace Rolniczo-Leśne PAN 25: 1–45.
 
233.
ZAJĄC A. & ZAJĄC M. 2001. Zasadność wyróżniania „Działu Północnego” w świetle danych zasięgowych „Atlasu rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce – ATPOL”. – Acta Botanica Warmiae et Masuriae 1: 15–24.
 
234.
ZAJĄC M. & ZAJĄC A. 2011. Directional northern element in the flora of vascular plants of Poland. – Biodiversity: Research and Conservation 21: 25–30.
 
235.
ZIN E. & OBIDZIŃSKI A. 2011. Mszaki epifityczne świerka pospolitego w wybranych zespołach leśnych Białowieskiego Parku Narodowego. – Sylwan 155: 769–777.
 
236.
ZUBEL R. 2009. New interesting localities of Cladopodiella fluitans and Geocalyx graveolens (Marchantiophyta, Jungermanniales) in SE Poland against the background of their distribution in the ­country. – Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio C, Biologia 64(1): 67–73.
 
237.
ŻARNOWIEC J. 1992. Bryopsida. – W: J. B. FALIŃSKI & W. MUŁENKO (red.), Cryptogamous plants in the forest communites of Białowieża National Park. Check-list of cryptogamous and seminal plant species recorded during the period 1987–1991 on the permanent plot V-100 (Project CRYPTO). – Phytocoenosis 4 (N.S.), Archivum Geobotanicum 4: 17–18.
 
238.
ŻARNOWIEC J., STEBEL A. & CHMURA D. 2018. Thirty-year invasion of the alien moss Campylopus introflexus (Hedw.) Brid. in Poland (East-Central Europe). – Biological Invasions 21(1): 7–18.
 
eISSN:2449-8890
ISSN:1640-629X
Journals System - logo
Scroll to top